Natuurvriendelijk isoleren

Beschermde dieren, zoals vleermuizen, mogen volgens de wet niet worden verstoord of gedood. Daarom is onderzoek nodig voordat een dak of spouwmuur wordt geïsoleerd. Normaal gesproken moet iedere woningeigenaar hiervoor zelf ecologisch onderzoek laten uitvoeren. Dat kost veel tijd en geld.

Gemeente Hoeksche Waard start na de zomer 2026 met een ecologisch onderzoek dat we laten uitvoeren voor alle dorpskernen. Met de resultaten maken we een soortenmanagementplan (SMP). Daarna vragen we een vergunning aan voor al de dorpen van de Hoeksche Waard.

Als deze vergunning er is, hoeft u bij het isoleren van uw woning in veel gevallen geen eigen ecologisch onderzoek meer te laten uitvoeren. Dat maakt natuurvriendelijk isoleren eenvoudiger en goedkoper.

We verwachten dat deze vergunning in de tweede helft van 2028 beschikbaar komt.

Wilt u uw dak of spouwmuur eerder isoleren? Dan kunt u in veel gevallen gebruikmaken van een eDNA-test. Met deze test wordt onderzocht of er DNA-sporen van vleermuizen aanwezig zijn in uw woning. Uw erkend isolatiebedrijf regelt dit voor u.

Ook moet rekening worden gehouden met andere beschermde dieren, zoals huismussen en gierzwaluwen. Uw isolatiebedrijf bekijkt welke regels in uw situatie gelden.

Wat betekent de uitkomst?

• Zijn er geen DNA-sporen van vleermuizen gevonden? 

Dan kan de isolatie in veel gevallen doorgaan. U kunt verder met de werkzaamheden via uw isolatiebedrijf.

• Zijn er wel DNA-sporen gevonden? 

Dan is aanvullend ecologisch onderzoek nodig. Op basis daarvan bepaalt een ecoloog welke stappen nodig zijn voordat u mag isoleren. Mogelijk is hiervoor een vergunning nodig. U hoeft dit niet zelf uit te zoeken. Uw isolatiebedrijf of ecoloog begeleidt u hierbij.

Gelden de regels voor alle isolatiewerkzaamheden?

Nee. De regels gelden vooral voor werkzaamheden waarbij een verblijfplaats van beschermde dieren kan worden verstoord. Dat is bijvoorbeeld bij:

• spouwmuurisolatie;
• dakisolatie aan de buitenzijde;
• werkzaamheden aan de gevel of het dak waarbij openingen worden afgesloten.

Isolatiemaatregelen waarbij geen verblijfplaatsen worden verstoord, kunnen gewoon worden uitgevoerd. Denk bijvoorbeeld aan:

• vloerisolatie;
• bodemisolatie in de kruipruimte;
• het isoleren van een zoldervloer;
• dakisolatie aan de binnenzijde, als hierbij geen verblijfplaatsen worden verstoord.

Wat is een eDNA-test?

Een eDNA-test onderzoekt of er DNA-sporen van vleermuizen aanwezig zijn in en rond de spouwmuur en/of dakranden van een woning. Het gaat vooral om plekken waar vleermuizen kunnen in- en uitvliegen, zoals openingen in de gevel, kieren bij het dak en de aansluiting tussen dak en muur. Hiervoor worden monsters genomen bij deze openingen. De dieren worden daarbij niet verstoord.

De test is bedoeld om vleermuizen op te sporen. Andere beschermde dieren, zoals huismussen en gierzwaluwen, worden niet met deze test onderzocht. Daarvoor gelden andere regels en soms aanvullend onderzoek.

Bij isolatiewerkzaamheden moet altijd rekening worden gehouden met beschermde dieren. Het isolatiebedrijf beoordeelt welke regels voor uw woning gelden. Worden er geen DNA-sporen van vleermuizen gevonden? Dan kan de isolatie in veel gevallen worden uitgevoerd.

Kan ieder isolatiebedrijf een eDNA-test uitvoeren?

Nee. Alleen isolatiebedrijven die volgens de landelijke werkwijze werken en hiervoor zijn gecertificeerd, mogen een eDNA-test uitvoeren. Vraag uw isolatiebedrijf of zij deze methode aanbieden.

Geldt een eDNA-test voor alle beschermde dieren?

Nee. Een eDNA-test onderzoekt alleen of er DNA-sporen van vleermuizen aanwezig zijn.

Bij het isoleren van een woning moet ook rekening worden gehouden met andere beschermde dieren, zoals huismussen en gierzwaluwen. Daarom beoordeelt het isolatiebedrijf altijd welke regels voor uw woning gelden en of aanvullende maatregelen of onderzoek nodig zijn.

Hoe weet ik of ik een vergunning nodig heb?

Dat hangt af van de uitkomst van het onderzoek. Laat u een eDNA-test uitvoeren en:

• Worden er geen DNA-sporen van vleermuizen gevonden? Dan kunt u in veel gevallen uw woning laten isoleren.
• Worden er wel DNA-sporen gevonden? Dan is aanvullend ecologisch onderzoek nodig. Uit dat onderzoek blijkt of een vergunning nodig is en onder welke voorwaarden de werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd. Het ecologisch onderzoeksbureau of isolatiebedrijf kan u hierover informeren.

Waarom doet de gemeente onderzoek voor alle dorpskernen?

Normaal moet iedere woningeigenaar zelf ecologisch onderzoek laten uitvoeren. Dat kost veel tijd en geld. Daarom laat de gemeente onderzoek uitvoeren voor al de dorpskernen van de Hoeksche Waard. Met de resultaten maken we een soortenmanagementplan (SMP) en vragen we een vergunning aan voor al de dorpen. Als deze vergunning is verleend, hoeven inwoners in veel gevallen geen eigen ecologisch onderzoek meer te laten uitvoeren. Zo wordt natuurvriendelijk isoleren eenvoudiger, sneller en goedkoper.

Ik woon aan een dijk of in een buurtschap buiten de dorpskern, geldt het onderzoek ook voor mij?

Nee. Het ecologisch onderzoek en het soortenmanagementplan (SMP) gelden niet voor dit soort verspreid liggende woningen. Dit komt omdat deze gebieden helaas te groot en te verspreid zijn om op dezelfde manier te onderzoeken als de dorpskernen. Een dergelijk uitgebreid onderzoek is niet uitvoerbaar, onder andere door de hoge kosten en de grote variatie in bebouwing en natuur.

Wilt u uw woning in deze gebieden isoleren? Dan geldt de huidige werkwijze voor natuurvriendelijk isoleren, met een eDNA-test of via de bestaande route met ecologisch onderzoek. Uw isolatiebedrijf kan u hierover informeren en aangeven welke stappen in uw situatie nodig zijn.

Wanneer is het soortenmanagementplan klaar?

De gemeente start na de zomer 2026 met ecologisch onderzoek in de dorpen van de Hoeksche Waard. Dit onderzoek kost tijd, omdat dieren zoals vleermuizen en vogels niet het hele jaar op dezelfde manier zichtbaar zijn. Het onderzoek moet daarom in verschillende seizoenen worden uitgevoerd.

Na het onderzoek wordt een soortenmanagementplan (SMP) opgesteld. Daarna vragen we een vergunning aan. We verwachten dat deze vergunning in de tweede helft van 2028 beschikbaar is. Tot die tijd kunt u uw woning laten isoleren met een eDNA-test of via de bestaande route met ecologisch onderzoek. Uw isolatiebedrijf helpt u hierbij.

Ik wil nu isoleren. Wat moet ik doen?

Neem eerst contact op met een isolatiebedrijf. Het isolatiebedrijf kan u vertellen welke regels voor uw woning gelden en of een eDNA-test mogelijk is. Als dat nodig is, verwijst het bedrijf u door voor aanvullend ecologisch onderzoek of een vergunning.

Kan ik zelf nog iets doen om beschermde dieren te helpen?

Ja. U kunt helpen door vervangende verblijfplaatsen aan te bieden voor dieren die in of aan woningen leven. Denk bijvoorbeeld aan een vleermuiskast, huismuskast of gierzwaluwkast. Zo blijven er voldoende plekken beschikbaar voor deze beschermde dieren, ook als woningen worden geïsoleerd.

Laat u uw woning isoleren? Bespreek dan met uw isolatiebedrijf of ecoloog welke maatregelen passen bij uw woning. Zij kunnen u adviseren over geschikte vervangende verblijfplaatsen en de beste plek om deze aan te brengen. Zo draagt u bij aan een energiezuinige woning én aan de bescherming van de natuur.

Is er iemand die met mij kan meedenken?

Heeft u plannen om uw woning te isoleren en twijfelt u wat voor uw situatie geldt? De Energiecoach neemt graag contact met u op om te kijken hoe hij u kan helpen. Dit is gratis. Geef uw naam, e-mailadres en/of telefoonnummer door via het aanmeldformulier. Een van onze onafhankelijke energiecoaches neemt dan contact met u op. Ook kunt u terecht voor gratis persoonlijk en onafhankelijk advies bij de adviseurs van Energieloket Hoeksche Waard. Kijk voor meer informatie op de website.

Wilt u op de hoogte worden gehouden over wat er allemaal gebeurt om de Hoeksche Waard te verduurzamen?

Meld u dan aan voor de nieuwsbrief Duurzaamheid